SAMOT-SARING WANGIS NG PAG-IBIG: PAGTUKLAS SA TALINHAGA, TALASTASTASAN, AT TALAMBUHAY NG MGA AWITING BAYAN AT TULA (2023)

PAGSUSURI SA SARUNG BANGGI AT PALASONG ULILA

I. AWITING BAYAN

SARUNG BANGGI (Awiting Bayan ng Bikol)

ni Potenciano V. Gregorio

“Sarung banggi, sa higdaan

Nakadangog ako nin huni nin sarong gamgam

Sa loba ko katurogan

Bako kundi simong boses iyo palan

Dagos ako bangon

Si sakuyang mata iminuklat

Kaidtong kadikluman ako nangalagkalag

Si sakong paghiling pasiring sa itaas

Simong lawog nahiling ko maliwanag”

SARUNG BANGGI (Salin sa Wikang Filipino)

“Isang gabi, maliwanag, ako'y naghihintay

Sa aking magandang dilag,

Namamanglaw ang puso ko

At ang diwa ko'y lagi ng nangangarap.

Malasin mo giliw ang saksi ng aking pagmamahal,

Bituing nagniningning, kislap ng tala't liwanag ng buwan,

Ang siyang magsasabi na ang pag-ibig ko'y sadyang tunay

Araw, gabi, ang panaginip ko'y ikaw.

Magbuhat ng ikaw ay aking inibig,

Ako ay natutong gumawa ng awit;

Pati ng puso kong dati'y matahimik,

Ngayo'y dumadalas ang tibok ng aking dibdib.”

II. TULA

PALASONG ULILA

ni Marikit

“Minsan raw naubusan si Kupido ng pana

Kaya isang puso lang ang may tama

Nakakalimutan na dalawa dapat ang magkapareha

Kaya mayroong naiiwang mag-isa

Kahit ay hagilapin saan kahit sa eskinita

Wala kahit ni isa na tumutugma

Sa pihikan kong puso na nangungulila

Baka ako na nga ang natamaan ng palasong ulila?”

III. PANIMULA

TALINHAGA, TALASTASAN, AT TALAMBUHAY

Ang mga akdang susuriin sa papel na ito ay ang awiting bayan at tula. Kapwa may kariktan na siyang nagpapatingkad sa kathang ito. Kadalasan ang mga tema nito ay kinukubli sa talinhaga. Ang talinhaga ay pinagdugtong-dugtong na salita ng nakataling-hiwaga. Nasa mambabasa o manunuri na upang tuklasin ang hiwagang nakatago sa 

isang teksto. 

Ang talastasan naman ay ang kompilasyon ng mga pagsusuri ng mga dalubhasa na gagamitin bilang sanggunian upang masigurado na wasto ang kritik na isasagawa. Mawawari natin ang salitang ‘talas’ sa talastasan na kasingkahulugan ng tulis,talim, at tusok. Mula dito ay maihahalintulad natin ang bias ng isang akda sa kakayahan nitong ipaglaban ang bayan, paniniwala, at paninindigan gaya ng isang espada.Ang talambuhay naman ay pumapatungkol sa kaligiran, kasaysayan, at kalagayan ng may-akda.Ang kaligiran ay ang mga impormasyon tungkol sa sumulat ng akda. Ang kasaysayan naman ay mayroong malaking gampanin sa pagkatha ng panitikan dahil dito maiuugnay ang mga konteksto ng sulatin at dito umiinog ang inspirasyon para kumatha ng sining. Ang kalagayan ng may-akda ay napakahalagang isaalang-alang upang lubusang maunawaan ang teksto.Tunay na nakakapanabik ang pagpapalawak ng ating kaalaman sa pamamagitan ng pagbasa at pagsuri ng mga akdang pampanitikan tulad ng awiting bayan at tula.Patuloy na magbasa dahil ang pagbasa ay pag-asa. Ang paglalakbay sa pag-unawa sa talinhaga, talastasan, at talambuhay ay isang serye ng pagpapaunlad sa sarili na mayroong pakialam sa sarili, kapwa, bayan, at mundo. 

IV. PAGSUSURI SA AWITING BAYAN – SARUNG BANGGI

Ibabahagi ko lamang na ang aking mga lolo, ang ama ng aking ina at ang ama ng aking ama, ay buhat sa Catanduanes, Bicol kaya’t ang awiting bayang ito ang siyang napili kong dalumatin, suriin, at himayin. Isang pagbalik-tanaw, pagkilala, at pagpupugay sa aking pinag-ugatang bayan. 

ISANG GABI

Kung isasalin sa Tagalog ang pamagat, ito ay tatawaging “Isang Gabi.” Sa mababaw na paglilimi ng awitin, ito ay pumapatungkol sa isang umiibig na nagising sa gitna ng gabi at wari’y napagmasdan ang kanyang iniirog. Marahil sa unang pagkarinig sa awiting ito ay ganoon ang mahihinuha ng mga tagapakinig. Ang tono at ritmo ng awitin ay akma sapanghaharana na kadalasan ay ginaganap sa gabi. Kasing lalim ng gabi ang nadaramangpag-ibig ng magkasintahan. Kasing kislap ng mga bituin ang mga salitang ginamit upang ilarawan ang sinisinta. Kasing lamig ng simoy ng hangin ang ritmo ng awitin. Sa kabuoan ay mawawari na ang pamagat na “Isang Gabi” ay bunsod ng kadahilanang ito ay panghaharana sa isang iniirog.

POTENCIANO V. GREGORIO

Isang kilalang musiko at kompositor si G. Potenciano V. Gregorio mula sa bayan ng Albay, Bicol. Kinatha niya ang Sarung Banggi sa edad na 17 taong gulang. Ang husay niya sa pagtugtog ng biyolin, piano, at bandura kasama na ang orihinal niyang komposisyon na Sarung Banggi ang naging susi upang mapasok siya sa Philippine Constabulary Band. Laging tinutugtog ang kanyang piyesa sa mga aktibidades ng bayan kaya’t madali itong sumikat at naging awiting pangharana ng mga taga-Bicol.Ayon kay Justo Gregorio, pamangkin ni Potenciano, naisulat ang Sarung Banggi dahil nabighani sa huni ng ibon at lagaslas ng dahoon si G. Potenciano. Ibang bersiyon naman ang ibinahagi ni Resurrecion Gregorio, apo ni Potenciano. Ayon sa kanya ito ay kinatha nang pumutok ang Bulkang Mayon noong 1897 at inalay sa kanyang nobya na si Dominga Duran na kalauna’y naging asawa niya.

PAG-IBIG SA INANG BAYAN

Ang persona na sinisimbolo ng awitin ay ang mga bayaning Pilipino. Ang mga bayaning may marubdob na pagmamahal sa ating Inang Bayan. Ang paggising nila sa gitna ng gabi ay kahalintulad ng oras ng pagtitipon ng mga maghihimagsik upang pag-isipan at balangkasin ang mga hakbangin upang mapalaya ang ating bayan. Ang matamis nitong tinig ay pagwawangis sa kasarinlang minimithi ng ating lahi buhat ng tayo ay mapasailalim sa mga mananakop. Isa itong paalala na huwag nating limutin ang pag-ibig sa Inang Bayan at sa mga bayaning dinilig ang kanilang dugo't buhay upang matamasa natin ang ating kalayaan. Sabi nga ni Elias sa Noli Me Tangere, "Mamamatay akong hindi man lang makikita ang ningning ng bukang-liwayway sa aking Bayan. Kayong mga makakakita, salubungin ninyo siya at huwag ninyong kalimutan ang mga taong nalugmok sa dilim ng gabi." Kapansin-pansin sa linyang kinatha ni Dr. Jose Rizal ang “dilim ng gabi” at “bukang-liwayway” na mga talinhaga. Ang “dilim ng gabi” ay pumapatungkol sa pagwawakas ng buhay na alay sa mga bayaning nagbuwis nito para sa ating bayan. Ang “bukang-liwayway ay ang kasarinlang pinagbiktorya ng mga bayani. Ang pag-ibig sa bayan ay manipestasyon ng diwang makabayan, pakikipagkapwa, at pagkilos para sa ikabubuti ng nakararami. Isa itong aral na dapat iukit sa puso at isip ng bawat Pilipino. Upang mapagtibay ang pundasyon ng ating pagka-Pilipino at matamasa natin ang kaunlaran nang nagkakaisa at nagmamahalan.

V. PAGSUSURI SA TULA – PALASONG ULILA 

PALASO, ULILA, AT KUPIDO 

Ang palaso ay kadalasang ginagamit sa pangangaso o panghuli ng mga hayop sa kagubatan. Si Kupido naman na siyang tauhan sa tula ay hango sa Mitolohiyang Romano na diyos ng pag-ibig. Kaparehas naman sa Pilipinas ng pagkakakilala kay Kupido bilang "matchmaker" o tagapana ng puso ng mga tao na kalaunan ay magkakaroon ng romantikong ugnayan. Masining ang pagkakahabi at pagkakaugnay ng palaso, ulila, at kupido para ilarawan ang isang kuwento ng pag-ibig sa sarili. Ang tugmaan ay iisa at konektado sa dalawang saknong. Ang diretsahang mga linya ay nagpapakita ng taos-puso at tagos-butong pagsasalaysay ng proseso ng pighati at pagbangong-muli sa pag-ibig. 

MARIKIT 

Ang sumulat ng tulang susuriin ay isang blogger na nasa ilalim ng pseudonym na “Marikit.” Siya ay nag-po-post ng kanyang mga tula sa blog na “Kasibulan ni Marikit.” Ang salitang kasibulan ay hango sa salitang-ugat na “sibol” na nangangahulugan ng pagtubò ng tanim na binhi. Datapwat, kung lalapian ng ka- at –an ay mag-iiba ang depinisyon nito na magiging: panahon ng kabataan o kasariwaan ng anumang bagay (tulad ng halaman at tao, o kalagayan ng isang lugar). Mababakas sa blog page ang isang linya na: “Sa mga mahahalimuyak at makukulay na bulaklak ng aking kabataang naisatitik para sa alaalang aking sasariwain at babalik-balikan.” Mula dito ay mahihinuha natin na ang mga karanasang nakatitik sa mga tula dito ay mula sa kasibulan o kabataan ng may-akda. Ang kabataan na punong-puno ng mga alaala ng pag-ibig, tagumpay, pagkasawi, at pagkabigo na siyang nagdala ng maraming aral na baon-baon sa pagtanda. 

PAG-IBIG SA SARILI 

Kinabit sa palaso ang salitang 'ulila' na nangangahuluhang mag-isa at walang magulang. Ngunit kung pagsasamahin ang palaso at ulila sa konteksto ni Kupido ay mahihinuha nating pumapatungkol ito sa isang taong salat sa pag-ibig ng magkabiyak. Maaring isangkot ang terminolohiyang "Single by Destiny" na kabuoang paksa nitong tula. Ang pagiging mag-isa at walang kasintahan ay hindi nangangahulugan ng pagkakasadlak sa kalungkutan. Hindi umiinog ang mundo sa romantikong pananaw. Hindi lahat ng tao ay itinadhanang umibig. Sadyang mapaglaro ang tadhana. Maaring sa ibang aspeto ng buhay bumuhos ang kasaganaan ng kapalaran. Ang pag-ibig sa sarili ay isang proseso ng pag-iimpok ng kayamanan sa iyong puso. Kasalungat sa paniniwala ng ilan, hindi naman pangangailangan ang kasintahan upang mabuhay. Ang pag-aalaga sa sarili, pagpapanday ng mga kasanayan, at pagtutuon ng pansin sa mga makabuluhang bagay ay mga kilos na para sa pagpapaunlad na sarili na makakamit lamang kung mamahalin mo ang nag-iisang ikaw.

VI. PANGWAKAS 

SAMOT-SARING WANGIS NG PAG-IBIG 

Samot-sari ang wangis ng pag-ibig kaya’t hindi ito maikakahon sa isang salita o sa isang mukha. Maari itong pumaksa sa iba’t ibang mukha gaya ng pag-ibig sa kasintahan, pag-ibig sa magulang o pamilya, pag-ibig sa bayan, pag-ibig sa kalikasan, pag-ibig na masaklap, pag-ibig sa sarili, at pag-ibig na pagkakamali. Ang pag-ibig ay isang popular na paksa at tema ng mga awitin at tula dahil ang mga alaala, damdamin, at mithiin ay nailalabas bilang sining. Ang ritmo, tono, tugmaan, at sukat ay mga bagay na direktang maiuugnay sa pag-ibig. Ang ritmo ng damdaming nadarama sa tuwing umiibig. Ang kaaya-ayang tono ng relasyon sa isang tao. Ang tugmaan ng dalawang taong nag-iibigan. Ang sukat ng oras at panahon na ilalaan para sa mga pinahahalagahan sa buhay. Kaya’t maraming manunulat, kompositor, at musiko ang kumakatha ng mga sining na pumapatungkol sa pag-ibig. Sabi nga ng isang popular na kanta ni Donna Cruz, "Kapag tumibok ang puso wala ka ng magagawa kundi sundin ito." Kaparehas naman nito ang isang tula ni Fransisco Balagtas na, "Ang pag-ibig kung pumasok sa isip ng sinuman, Hahamakin ang lahat mukha ka lang." Tunay na makapangyarihan ang pag-ibig. Isa itong malakas na pwersang bumabalot sa isang nilalang upang mag-isip at kumilos nang kakaiba kaysa sa nakagawian. Pag-ibig ang nagdala sa atin sa mundong ito. Pag-ibig din ang babaunin natin sa pag-alis dito

“KAPATIRAN, KASARINLAN, AT KARAPATANG PANTAO: PANAWAGAN NG ‘OY UTOL, BUTO’T BALAT KA NA’Y NATUTULOG KA PA’ NI HEBER BARTOLOME” (2023)

“Isang pagtindig sa diwang makabayan na hindi na tayo magpapaalipin pang muli, maging sa dayuhan man o sa ating kababayan. Mangingibabaw ang kapatiran, kasarinlan, at karapatang pantao sa lahat ng mga Pilipino.”

PANIMULA

Ang Oy Utol, Buto’t Balat Ka Na’y Natutulog Ka Pa, ang awiting kinatha ni Heber Bartolome, ay komentaryo hinggil sa panlipunang lagay sa panahon ng diktadurya ng dating Pangulo na si Marcos. Isang diretsahang pagbasag sa sa pantasyang nilikha ng pasistang pamahalaan upang linlangin ang mga mamamayang Pilipino na maayos ang lagay ng lahat. Kabalintunaan ito ng pinakitang imahen ng mga Marcos na “Ginintuang Panahon” at “Bagong Lipunan” dahil maraming kababayan natin ang nagdarahop sa kahirapan, kagutuman, at kawalan ng karapatan. 

PAGDALUMAT SA PAMAGAT

Ang unang dalawang salita na nabanggit sa pamagat ay ang “Oy Utol.” Ang utol ay pinaikling tawag sa kaputol na karaniwang ginagamit sa mga magkakapatid. Ibig sabihin ang turingan ng ating mga kababayan ay hawig ng sa mga mag-utol. Ganoon tampok ang diwa ng bayanihan sa ating bansa. Maging sa hirap man o saya kapiling at kasangga mo sila. Ginamit na imahen ng komposer ang “Buto’t Balat” para bigyang-pansin ang kagutumang nararanasan ng mga Pilipino dahil sa pangangamkam ng yaman ng mga nakaupo sa pwesto na ginagasta sa mga luho at pagpapakitang-gilas sa ibang mga bansa. Samantala, ang “Natutulog Ka Pa” ay isang paggising sa diwang makabayan na bumangon at huwag magpaapi sa mga naghaharing-uri dahil kahit ang isang oso ay matatakot at tatakbo kung magsasama-sama ang mga bubuyog upang labanan ito. 

KRITIK SA LIRIKO

“Masdan niyo ang ating paligid

Akala mo'y walang ligalig

May saya at mayro'ng awit

Ngunit may namimilipit

At siya'y humihibik”

Ang unang bahagi ng awitin ay ang pagbangga sa panlilinlang ng pamahalaan sa tunay na sitwasyon ng bayan. Hindi matatakpan ng musika, pagtitipon, at pagsasaya ang mapait na katotohanang nananaghoy ang mga kababayan nating nasa laylayan na kumakalam ang mga sikmura.

“Masdan niyo ang ating buhay

Masdan niyo ang kapalaran

Bakit may nahihirapan?

Bakit may sumisigaw?

Kay hirap nang tumawa kung bungkag ang 'yong tiyan

Kay hirap nang mangusap kung bibig mo'y may tapal

Kay hirap nang mabuhay kung kalagaya'y ganyan

Kay hirap nang lumaban kung takot ka sa kalaban”

Sa ikalawang bahagi naman binigyang-diin ang mitsa ng pagrerebolusyon laban sa mapang-abusong pamahalaan. Ang salitang “hirap” ay nabanggit nang apat na beses at pumapatungkol ito sa mga inhustisya na hindi dapat nating palampasin bagkus ating tutulan para sating buhay, kasarinlan, at kapayapaan.

“Walang tutulong

Walang tutulong sa atin

Walang pag-asa kung di ka batuhin

At kung tayo'y mananahimik at di kikilos

Ang dapat sa atin ay tawaging mga gago

‘Di niyo ba nalalaman

Kung bakit tayo'y nagkaganyan

Bakit may nahihirapan

Bakit may sumisigaw

Bakit may namimilipit

At sila'y humihibik

Maging ako'y nahihirapan

Kaya ngayo'y sumisigaw

Sumisigaw”

Sa ikatlong bahagi ito na ang pagsisimula ng pagkilos. Pagkilos na tutuldok sa pasistang gobyerno na dumurahagi sa mga kababayan, hinuhubad ang karapatan, at yumuyurak sa ating kasarinlan. Isang pagtindig sa diwang makabayan na hindi na tayo magpapaalipin pang muli, maging sa dayuhan man o sa ating kababayan. Mangingibabaw ang kapatiran, kasarinlan, at karapatang pantao sa lahat ng mga Pilipino, anuman ang sosyo-ekonomikong lagay nito. Nang sa gayon, ang ating lipunan ang yumabong nang yumabong upang ang mga anak ng bayan ay hindi na muling dumaan sa ganitong pagdarahop.

PAGWAWAKAS

Isa itong panawagan sa atin na lingunin ang ating nakaraan dahil ito ang humuhulma sa ating kasalukuyan at ang magtataguyod ng ating ating kinabukasan. Bagaman, umupong muli sa pwesto ang mga pinatalsik ng mapayapang rebolusyon sa EDSA. Muli, tayong makikibaka, magmamartsa, at mananambitan ng panawagang: “KAPATIRAN, KASARINLAN, AT KARAPATANG PANTAO. WALANG MAIIWANG PILIPINO SA LAYLAYAN NG LIPUNAN.” Nang sa gayon, ang lipunan natin ay maging isang ganap na katuparan ng ating pangako, pag-asa, at pag-ibig sa ating bayang tinubuan

PAGSUSURI SA ANG LIPUNANG FILIPINO: ISANG PAGLILIMI UKOL SA MODERNISASYON AT GLOBALISASYON NI RANDOLF S. DAVID (2022)

 

PAGDALUMAT SA PAMAGAT
“ANG LIPUNANG FILIPINO: Isang Paglilimi ukol sa Modernisasyon at Globalisasyon”   PAGPAPAKAHULUGAN NG MGA TERMINOLOHIYA:   ·         Lipunan – Ang salitang lipunan ay hango sa ugat nitong “lipon” na ayon sa Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) Diskyonaryo ay nangangahulagang katipunan ng mga bagay, tao, at iba pa. Sa madaling sabi, ang lipunan ay sambayanan o mga taong naninirahan sa parehong lugar   ·         Filipino – kadalasang pumapatungkol sa wika, ngunit ginagamit din para tukuyin ang mamamayan ng bansang Pilipinas     ·         Paglilimi – Ayon sa KWF Diskyonaryo ang limi (salitang ugat) ay nangangahulugang pagsusuri at pag-iisip sa anumang bagay o pangyayari.   ·         Modernisasyon - – Ayon pa rin sa KWF Diskyonaryo, ang kahulugan nito ay pagiging makabago.     ·         Globalisayon – Sa tala ng KWF Diksyonaryo, ang globalisasyon ay paraan ng pamumuhay at pananaw na nakaugnay sa buong mundo.   Samakatuwid, ang kahulugan ng pamagat ay ang pagsusuri sa sambayanan ng mga Filipinong may halos pare-parehong karanasan sa pagbabago ng kaisipan at ang pagsabay nito sa buong mundo. Mahihinuha na ito ay nakasandig sa agham-panlipunan partikular na sa Sosyolohiya na larangang sumusuri sa lipunan upang lubos itong maunawaan para makapagbahagi ng suhestiyong makakapagpabago dito.
KALIGIRAN NG MAY-AKDA
	RANDOLF S. DAVID   Siya ay Sosyologo, Kolumnista, Mamamahayag,Television Host, Propesor Emeritus ng Sosyolohiya sa Unibersidad ng Pilipinas, at miyembro ng board of advisor of ABS-CBN Corporation.   He is a Sociologist, Columnist, Journalist, Television Host, Professor Emeritus of Sociology in University of the Philippines, and member of board of advisor of advisor of ABS-CBN Corporation.   Nagtapos siya ng Bachelor of Arts degree, major in Sociology sa University of the Philippines.   Siya ang sumulat ng “ANG LIPUNANG FILIPINO: Isang Paglilimi ukol sa Modernisasyon at Globalisasyon” na binasa sa Pandaigdigang Kongreso sa Araling Filipinas sa Wikang Filipino [International Congress on Philippine Studies], Agosto 2-4, 2017, National Museum, Manila)
NILALAMAN NG ARTIKULO: MGA PUNTONG TINALAKAY
·         KAHALAGAN NG SOSYOLOHIYA ·         Ang sanghay ng agham panlipunan na Sosyolohiya na naglalayong pag-aralan ang lipunan para matukoy ang tamang pagbabago dito.   ·         Wika ay mahalagang kasangkapan sa proseso ng demokratisasyon.   ·         GLOBALISASYON AT MODERNISASYON   ·         Globalisasyon paglulunsad ng bagong plataporma ng komunikasyon ang social media.  Ngunit hindi makasabay ang ating pamahalaan sa pagbuo ng mga batas. Pati na rin ang mga kinagisnang institusyon ay hindi makasabay sa bilis ng mga pagbabagong ito.   ·         Modernisasyon ay bunsod ng globalisasyon. Ito ay isang uri ng lipunan na may katangiang pagbubukod o differentiation of function.   ü  Ayon sa sulatin ni Randolf S. David ang halimbawa na “kung dati ay lahi, angkan o pamilya, o uring kinabibilangan, o kasarian, ang pangunahing gabay sa komunikasyon—sa modernong lipunan, ang mga ganitong katangian ay unti-unting nawawalan ng halaga.” May panibagong takdang midyum ng komunikasyon para mabisang maisagawa ang trabaho.   ü  Ayon pa rin sa may-akda na “Ang proseso ng unti-unting pagbubukod o differentiation ng iba’t-ibang larangang ito sa lipunan ay higit marahil mapapansin sa panahon ng transisyon—kung saan ito’y nagbubunga ng kalituhan na malimit humantong sa away.”     ►    TRADISYONAL VS MODERNONG LIPUNAN   §  Awtoritaryanismo o kamay na bakal noong Panahon ng Diktadurya ni Marcos. Martial Law.   ü  Isang bahagi ng kasaysayan na dapat huwag natin kalimutan. ü  Hindi dapat sinasakal ng gobyerno ang mamamayan lalo na sa isang bansang demokratiko. Bagaman ang kalapit nating bansa tulad ng Tsina, South Korea, Singapore at Vietnam ay umunlad sa pagpapatupad ng kamay na bakal ng kanilang lider ay hindi pwedeng kopyahin ü  Dapat parehong pinapahalagahan pa rin ang human rights at civil liberties kasabay ng pagpapaunlad ng ekonomiya at “social harmony”. ü  Walang shortcut sa problema ng isang bansa kaya mahalaga ang siyentipikong pagsusuri sa lipunan lalo na sa pulitikal na programa ng pagbabago.   §  Kapitalismo   ü  Nanatili pa rin ang tagisan sa uring panlipunan. Hindi pa rin nasolusyunan ang problema ng kahirapan matapos ang mapayapang protesta sa EDSA para bumagsak ang diktador. ü  Lumang sistema pa rin ang namamalakad sa bansa kaya buhay pa rin ang lumang problema. ü  Overseas Filipino Workers (OFWs) na nagsimula sa konsepto ni Marcos noong 1974. Tatlong dekada na ay nandito pa rin at ginawang sandalan ng ekonomiya ng pamahalaan. Dalawang bilyong dolyar ang ipinapadala ng mga OFW bawat buwan kaya’t gustuhin man natin kumawala sa pang-aalipin ay hindi natin kaya dahil umaasa rito ang bawat institusyon ng lipunan gaya ng bangko at iba pang kumpanya.   §  Paghahalo ng tradisyunal na relasyon at modernong pananagutan sa Mamasapano 2015 sa ilalim ni Pangulong Aquino ü  Paghahalo ng personal na relasyon at propesyunal na pananagutan Ni Pangulong Aquino na isinalang ang kaibigang suspendido na hepe para sa Oplan Exodus. Nagkabulilyaso ang chain of command dahil dito. §  Pangulong Duterte: isang matingkad na produkto ng lumang lipunan at kultura §  Ang politikong Pamlya Parojinog na pinahuli dahil sindikato ng droga ayon kay Pangulong Duterte §  Pagpapahuli sa kritikong si Sen. Lelia de Lima kahit wala pang hatol na napatunayang may sala §  Paglilibing sa dating Pangulong Marcos sa Libingan ng mga Bayani kahit maraming tutol rito. §  Ang solusyon sa problema sa droga na pagpatay sa mga “adik” sa droga na halos lahat ay mga mahihirap   ·         SOLUSYON   ·         Ayon kay Randolf S. David, “Sa tradisyunal na lipunan, ang tugon ng mga nasa kapangyarihan sa kahirapan ay gawin silang mga alila at mga kapanalig na pinaasa sa iniaabot na biyaya. Sa isang modernong lipunan, ang sagot sa kahirapan ay hindi simpleng pagbibigay biyaya—bagkus pagbibigay ng kakayahan at oportunidad sa lahat, upang sila’y makatakas sa iba’t ibang anyo ng pagka-alila. Sa pamamagitan ng pagbibigay libre o abot-kayang edukasyon, suporta sa kabuhayan, kalusugan, at pabahay, inaako ng isang modernong pamahalaan at komunidad ang pag-aangat sa katayuan ng bawat mamamayan, bilang batayang pananagutan ng pambansang pamunuan, at hindi bilang kapalit ng isang personal na obligasyon.”   ·         Masinop at palagiang pagtanaw at pagtatanong sa sarili o Reflexivity at panlipunang pagsusuri bilang instrumento ng panlipunang reflexivity. Dapat na suriin sabi nga ni Randolf S. David ang lipunan mula sa loob at labas nito, at iulat sa nakararami ang napag-aalaman—kung paano tayo nabubuhay bilang isang lipunan, kung paano tayo nagpapasya, at kung paano nagbabago ang ating mga pinahahalagahan (values) sa paglipas ng panahon   ·         Sabi nga ni Marx: “Politicians and revolutionaries of every generation have tried to change the world in various ways. The point however is to understand what is happening to this world.”
KONKLUSYON: MENSAHENG NAIS IPARATING
·         Ang mga lumang problema na kamangmangan, kahirapan, at katiwalian ay nakaugat sa kawalan ng matatag na pambansang liderato, ng isang pambansang bisyon na nananatiling buhay sa kabila ng pagpapalit ng mga pinuno, at ng matibay na pambansang mithiin at plano na hindi binabago para mapagbigyan lang ang nakaupo.   ·         Ito ay nakaugat sa kawalan ng pagpapahalaga sa pag-aaral ng agham panlipunan, o ang Sosyolohiya. Matutukoy natin ang pinagmulan ng suliranin sa ating lipunan kung susuriin natin ang bawat pangyayari sa ating kasaysayan, ekonomiya, politika, at lalo na sa lipunan kung saan maaring makabuo ng makabago at pangmatagalang solusyon sa luma at tradisyonal ng problema sa ating bayan.

 

SANGGUNIAN

https://www.prrm.org/prof-randy-s-david.html

https://kwfdiksiyonaryo.ph/